Portal Społecznościowy Międzyrzecza

16.17WBZ -

 

Jesteśmy na Facebooku

Tradycje 17 Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej

 


Generał broni Józef DOWBOR – MUŚNICKI

(
1867 – 1937 )

                             Życiorys:        Generate Jozefa Dowbora Muśnickiego  (zarys)

 „spośród wielu osób, które odegrały wybitną rolę w historii naszego państwa i narodu, należy niewątpliwie wyróżnić  Józefa Dowbor – Muśnickiego…, był  przecież  organizatorem i dowódcą
I Korpusu Polskiego w latach 1917 – 1918 w Rosji oraz twórcą i głównodowodzącym Wojsk Wielkopolskich w 1919r.”

  Józef Dowbor Muśnicki urodził się 25 października 1867 roku w Garbowie, w ziemi sandomierskiej, z ojca Romana i matki Antoniny z Wierzbickich. Ochrzczony był w parafii Góry Wysokie.  Pochodził z patriotycznego rodu, w którym wszystko co polskie stanowiło najwyższą wartość.
   Tej idei Dowbor pozostał wierny na zawsze.  Do 10 roku życia Józef pobierał nauki w domu pod kierunkiem guwernantki Emilii Stanko, zaś w 1877 roku wstąpił do klasycznego gimnazjum w Radomiu.

Strona główna

Aktualności

Sala Tradycji

Tradycje 17WBZ

Powstanie Wielkopolskie

I Korpus Polski w Rosji

Pamiątki - Foto-Galeria

Księga Gości serwisu

Historia koszar

   

 

  W latach 1884 - 1896 odbył kurs kadetów w Szkole Kadetów im. Cesarza Mikołaja I w Petersburgu.  W latach 1886 - 1888 studiował nauki wojskowe w szkole Wielkiego Księcia Konstantego w Petersburgu, które ukończył z odznaczeniem i awansem na podporucznika 140 pułku Piechoty Liniowej w Kastroniu. Po trzech latach awansował na stopień porucznika.
W maju 1896 roku zostaje przeniesiony do 11 pułku grenadierów w Jarosławiu.

   W latach 1899 - 1902 studiuje w Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu.  Podczas studiów - 12 września 1900 roku  awansuje na stopień podkapitana, a w maju 1901 roku na stopień kapitana. Akademię Sztabu Generalnego ukończył 28 maja 1902 roku z drugą lokatą i wyróżnieniem. Potem odbywał dwuletni staż w sztabie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego, w XVIII Korpusie i w 11 pułku Grenadierów jako dowódca kompanii. Na początku stycznia 1904 roku zostaje przeniesiony do działu operacyjnego I Korpusu Syberyjskiego, w Liaojang.  Podczas kampanii japońskiej - 6 grudnia 1904 roku - awansuje na podpułkownika.
 

* * *

   Po wojnie z Japonią, pod koniec 1905 roku ożenił się z Agnieszką, z Korsońskich, córką Mikołaja - profesora liceum,z Jarosławia. W październiku 1906 roku, na własną prośbę, przeniesiono go do Irkuckiego Okręgu Wojskowego.  Przybył tu z żoną i trzymiesięcznym synem Gedyminem urodzonym 4 lipca 1906 roku.
   Wczesną wiosną 1908 roku, znów na skutek prośby o przeniesienie, przydzielono go do X Korpusu w Charkowie,
w Kijowskim Okręgu Wojskowym. Tu 22 kwietnia 1908 roku urodziła się córka Janina. Tutaj 6 grudnia 1908 roku otrzymał nominację na stopień pułkownika. W Charkowie odbył dodatkowe przeszkolenie na stanowisko dowódcy batalionu piechoty oraz kawalerii i artylerii.

 

   W listopadzie 1910 roku otrzymał nominację na szefa sztabu 9 Dywizji Piechoty w Łucku, Dubinie i Krzemieńcu.  Pod koniec kwietnia 1912 roku Dowbor przenosi się wraz z rodziną do Woroneża, gdzie został szefem l Dywizji Piechoty.
W 1914 roku dokonuje spisu koni w guberni kijowskiej. Przyspieszyłoto mobilizację na I wojnę światową, za co otrzymuje Krzyż Świętego Wło
dzimierza III stopnia.  W dniach 24 - 27 sierpnia 1914 roku kierując ogniem artylerii 7 Dywizji rozgromił korpus austriacki generała Wittmanna, za co został odznaczony Orderem Świętego Jerzego. W dwa dni później rozbił 15 dywizję piechoty austriackiej, za co otrzymuje nagrodę „ Złotą Szablę".
  W dalszej walce z Niemcami rozbił II niemiecki korpus gwardii.
W bitwie pod Łodzią rozgromił brygadę pruskiego
gen. Paczeńskiego.
Dnia 19 września 1914 roku urodził się syn Olgierd. 7 listopada 1914 roku Dowbor został mianowany dowódcą 14 Pułku Strzelców Syberyjskich. Walcząc z Niemcami w bitwie pod wsią Podosie nad rzeką Orzyc zostaje ciężko ranny i odwieziony na leczenie do Moskwy. Działo się to w lutym 1915 roku. I tu za odważne natarcie Dowbor został przez Anglików odznaczony Orderem Łaźni. 15 sierpnia 1915 roku otrzymał stopień jenerała podporucznika, z jednoczesnym odkomenderowaniem na stanowisko do szczególny zleceń przy dowództwie I Armii.
   

   W styczniu 1916 roku polecono mu zorganizowanie 123 Dywizji Piechoty, z którą w maju wyruszył drogą morską do Azji Mniejszej. Tam w kilku walkach pokonał Turków. Po 10-miesięcznym pobycie Dowbor poprosił o przeniesienie na front europejski i otrzymał dowództwo 38 Dywizji Piechoty i z nią został skierowany na front w okolic Rygi. Tu Niemcy użyli gazu i Generał zatruł się, i 2 dni był nieprzytomny.

    5 maja 1917 roku zostaje mianowany na jenerała porucznika i obej
muje dowództwo 38 Korpusu Armii Rosyjskiej, a w lipcu odnosi zwycięstwo nad Niemcami pod Krewo.  23 sierpnia 1917 roku został mianowany organizatorem  i dowódcą I Polskiego Korpusu na Białorusi
    ( więcej o I Korpusie Polskim w Rosji
» ).

    Od początku do końca położenie Korpusu zawsze było bardzo ciężkie. Nie skończywszy formowania korpusu 11 stycznia 1918 roku, broniąc polską ludność cywilną i niezależność polskich żoł­nierzy, wypowiedział wojnę bolszewikom. Był to akt samoobrony.   Niemcy również nie akceptowali l Polskiego Korpusu. Po wielu negocjacjach z nimi, Dowbor zmuszony do rozwiązania swojego korpusu, wybrał jego demobilizację. W dniu 22 maja 1918 roku, kończąc ostatnie przemówienie do swoich żołnierzy, powiedział do zobaczenia w kraju. Po rozwiązaniu Korpusu Generał wraz z rodziną i gronem najbliższych oficerów powrócił do kraju. Przybył do Sandomierza, witany chlebem i solą przez mieszkańców miasta. Tu początkowo wraz z rodziną zamieszkał u mecenasa Przyłęskiego,  a następnie w domu lekarza powiatowego. Potem zamieszkał w pałacyku księcia Michała Radziwiłła, w Staszowie,  utrzymując kontakty ze swoimi podwładnymi zamieszkałymi w różnych stronach kraju.

   13 listopada 1918 roku Dowbora zaprosił Józef Piłsudski, ale wtedy jeszcze nie powierza mu żadnego stanowiska w wojsku. Ponownie zaproszo­ny otrzymał ustną propozycję objęcia dowództwa nad Powstaniem Wielkopolskim. Kolejny raz wezwany do Belwederu 8 stycznia 1919 roku został on przez Piłsudskiego mianowany Dowódca Powstania Wielkopolskiego. Następnego dnia udaje się do Poznania na dwudniowe rozmowy z Naczelną Radą Ludową. Po uzgodnieniach 11 stycznia Dowbor zdecydował się dowodzić powstaniem.
O swojej decyzji 14 stycznia zameldował Piłsudskiemu. ( więcej o powstaniu
» )
   15 stycznia wraca do Poznania i w następnym dniu obejmuje do
wództwo nad Powstaniem Wielkopolskim. Natychmiast przystąpił do organi­zowania Dowództwa Głównego powstania Wielkopolskiego. Równocześnie przystąpił do formowania Armii Wielkopolskiej. W ciągu trzech miesięcy powołano pod broń 11 roczników i utworzył on najliczniejszą, najlepiej wyszkoloną i uzbrojoną, jednolicie umundurowaną siłę zbrojną na ziemiach polskich w 1919 roku. Jako naczelny dowódca Powstania Wielkopolskiego,  doprowadził je do ostatecznego zwycięstwa i tym samym przyczynił się do wytyczenia ówczesnych zachodnich granic Polski.  Oddziały Armii Wielkopolskiej walczyły także w obronie wschodniej granicy Polski i w tzw. Bitwie Warszawskiej oraz w powstaniu Śląskim.   19 marca 1919 roku Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu awansuje Dowbora na generała broni.

   Dowbor sformował także na Pomorzu dywizję piechoty z artylerią i pułk ułanów.  Zjednoczenie Armii Wielkopolskiej z Wojskiem Polskim oficjalnie odbyło się 25 - 27 października 1919 roku. Wobec powyższego do połowy listopada Dowbor ze swym szefem likwidowali Dowództwo Armii Wielkopolskiej, organizując jednocześnie Dowództwo Frontu Wielkopolskiego. W ostatnim rozkazie nr 249, 13 listopada 1919 roku Dowbor pożegnał się z Armią Wielkopolską.
Do połowy stycznia 1920 roku przeprowadzono reorganizację wojsk i do 20 marca 1920 roku sprawnie przeprowadzono rewindykację ziem przyznanych Polsce na mocy traktatu wersalskiego. W tym dniu została rozwiązana działalność Dowództwa Frontu Wielkopolskiego pod dowództwem Dowbora. Wobec takiej sytuacji Generał powołał Biuro Likwidacyjne, którego sekretarzem został Teofil Motyliński. Biuro działało do lutego 1921 roku. W tym czasie między innymi Motyliński zarządzał kontami Generała: Wojsko Polskie, Fundusz Wdów i Sierot, Modlitewnik Żołnierza oraz katalogował bibliotekę i porządkował dokumentację I Polskiego Korpusu i Armii Wielkopolskiej. 

   W czerwcu 1920 roku czasopismo „Rzeczpospolita" powierzyło
Dowborowi redagowanie działu wojskowego. Korzystając z tej możliwości opublikował on cykl artykułów na temat wojska i wojskowości, i skrytykował sposób prowadzenia działań wojennych na froncie wschodnim. Jednocześnie podaje sposoby rozwiązania tych niepowodzeń. W tym czasie armia Polska znajdowała się w chaotycznym odwecie i groziło zajęcie Warszawy przez Armię Czerwoną.
Wezwany 6 sierpnia 1920 roku na rozmowy do Piłsudskiego, Dowbor nie
wyraża zgody na objęcie Dowództwa frontu Południowo - Wschodniego, którym dowodził Generał Iwaszkiewicz, twierdząc, że Iwaszkiewicz jest bardzo dobrym dowódcą.
    6 października 1920 roku, na własny wniosek, zostaje przeniesiony do rezerwy, a 14 września 1921 roku w stan spoczynku, przyznając mu skromną
emeryturę za lata służby w armii rosyjskiej.  Odsunięty od wojska zajął się prowadzeniem swojego majątku i wychowywaniem dzieci.  Jeszcze w Bobrujsku postanowiono rokrocznie 11 marca spotykać się w Warszawie, by uczcić poległych i utrzymać więzi koleżeńskie. 
 Dopiero na początku 1925 roku utworzono Stowarzyszenie Dowborczyków  „Ku Chwale
Ojczyzny" i dożywotnim honorowym prezesem Centralnego Zarządu był
Generał Józef Dowbor - Muśnicki.
   Podczas zamachu majowego w 1926 roku, 13 maja, w Poznaniu utwo
rzył się Komitet Porozumiewawczy Organizacji Wojskowo Wychowawczych w celu organizowania pomocy legalnemu rządowi. Entuzjastycznie wybrany przez Wielkopolan Dowbor stanął na czele tego komitetu. W tym dniu w Poznaniu odbyła się ogromna manifestacja przeciwko Piłsudskiemu.
W 10 rocznicę Powstania Wielkopolskiego wręczono Dowborowi Odznakę, jako zasłużonemu dla Powstania Wielkopolskiego. Było to jedyne odznaczenie, jakim wyróżniono Dowbora w Odrodzonej Polsce.
  
 

generał broni Józef DOWBOR – MUŚNICKI

      Po przejściu w stan spoczynku generał na stałe zamieszkał w Lusowie (d. Batorowo) i pracował w swoim majątku. Z wywiadów przeprowadzonych z jego byłymi pracownikami dowiadujemy się, że Generał był dobrym gospodarzem i pracodawcą. 

 

     Systematycznie wypłacał należności swoim pracownikom, a za dobrą robotę dodatkowo wynagradzał. O Dowborze jego pracownicy po II wojnie światowej nigdy źle nie mówili. Żona jednego z jego pracowników przez wiele powojennych lat pomagała miejscowym harcerzom dbać o grób Generała.

 

 
 

do góry

 

do góry