194-11 -

 

Jesteśmy na Facebooku

NEWS:  04.02.2010  Tekst i Foto: Andrzej Chmielewski

 

92. rocznica zwycięskiego zrywu

 
 
 

Międzyrzecz

NEWS: Powstanie Wielkopolskie było jedynym w historii Polski, które zakończyło się powodzeniem. Wcześniejsze i późniejsze powstańcze zrywy naszego narodu, kończyły się dla Polaków i sprawy  Polski tragicznie.


 
Zobacz:
 -
Początek wojny - więcej» 
 -
179 Rocznica wybuchu Powstania Listopadowego - więcej»
 -
Powietrzna bitwa nad Meseritz - więcej»
 -
Międzyrzecz w starej fotografii - Foto-Galeria - więcej»

Postanowienia Traktatu

  Traktat Wersalski 1920 roku wyznaczyły granice wolnej Polski, z Międzychodem jako najbardziej wysuniętym miastem II Rzeczypospolitej. Nasze miasto ówczesny Meseritz pozostało w granicach Niemiec. Stało się tak dla tego, że w tamtym czasie zdecydowaną większość mieszkańców stanowili Niemcy. Jak wynika z wykazu nazwisk w księgach parafialnych wielu międzyrzeczan posiadało polsko brzmiące nazwiska, lecz utożsamiali się bardziej z Niemcami niż Polską.

   www.miedzyrzecz.biz/arch Przyczyn tego stanu rzeczy było wiele, w każdym razie w czasie trwania Powstania Wielopolskiego miejscowa ludność tak jak sąsiednich miast, nie tylko nie poparła powstania lecz czynnie wystąpiła przeciwko niemu. Z inicjatywy władz i samych mieszkańców organizowano wiece sprzeciwu przyłączenia tych ziem do Polski. Zorganizowano paramilitarne oddziały samoobrony.  Wielu międzyrzeczan wzięło czynny udział w walkach, lecz po stronie niemieckiej zasilając szeregi ochotniczego Grenzschutzu i Heimatschutz.
Pamięć tych, którzy polegli podczas walk czczono na równi z żołnierzami Pruskimi poległymi w czasie I wojny Światowej. Na przeciwko obecnego liceum ogólnokształcącego wzniesiono pomnik Poległych, który upamiętniał zabitych w czasie Wielkiej Wojny 1914 - 1918 i walk granicznych 1919 roku.

www.miedzyrzecz.biz/arch

  Kamionna jest wsią sołecką administrującą dwiema innymi osadami (przysiółkami) nie posiadającymi statutu sołectwa:

- Kamionna-Folwark,
- Kamionna-Wiktorowo

  Pierwsze wzmianki o Kamionnie, położonej na historycznym terytorium Wielkopolski, pochodzą z 1261 r. Wiadomo, że już przed 1402 r. miejscowość otrzymała prawa miejskie jako miasto prywatne. Lokacja nie rozwinęła się, ponieważ już w XVI w. zaliczano ją ponownie do wsi. W 1638 r. właściciele Kamionny wyjednali u króla ponowne nadanie praw miejskich. Mimo położenia na ważnym szlaku drogowym miasto ponownie nie rozwinęło się. W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793 r. Kamionna została włączona do Prus z krótką przerwą w latach 1807-1815. Miasteczko nie zostało objęte procesami uprzemysłowienia i urbanizacji Wielkopolski w 2. poł. XIX w. i ostatecznie utraciło prawa miejskie w 1874 r. Miejscowość zachowała polski charakter etniczny i w 1920 r. traktat wersalski przyznał Kamionnę Polsce. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

W powstańczych walkach

  Tytułem uściślenia, udokumentowanych jest też kilka przypadków przyłączenia się polaków z Meseritz do Powstania Wielkopolskiego, w którym niektórzy zginęli. Na starym cmentarzu pochowanych jest 6 Polaków, którzy zostali ranni podczas powstania i zmarli w międzyrzeckim szpitalu. Trudno dziś wyjaśnić gdzie walczyli i w jakich okolicznościach trafili do szpitala. Na uhonorowanie swojej pamięci musieli czekać do czasu powrotu Ziemi Międzyrzeckiej do Polski.

   Obecnie o ich mogiłę dbają harcerze. Pan Stefan Cyraniak, dotarł też do publikacji niemieckich, gdzie jest mowa o 5 uczniach gimnazjum, pochodzących ze Zbąszynia, którzy zrezygnowali z nauki i zasilili szeregi powstańcze. Do Powstania Wielkopolskiego przyłączali się też Polacy z innych miejscowości, najwięcej z Dąbrówki Wielkopolskiej i Pszczewa. Postanowienia Traktatu Wersalskiego pozostawiające te miejscowości w Niemczech bardzo zbulwersowały środowisko Polaków.
www.miedzyrzecz.biz/arch    W Pszczewie podczas wizyty delegacji Międzynarodowej Komisji Granicznej w sierpniu 1919 roku grupa polskich liderów, Feliks Paździorek, Ludwik Wittchen, Wojciech Poczekaj, Kazimierzem Kowalskim z Siercza zwany „Królem Polaków”, złożyli Memoriał i protest miejscowych Polaków w sprawie niesprawiedliwym pozostawieniem Pszczewa i okolic, tak licznie zamieszkałych przez Polaków w granicach Niemiec. Także Polacy z Dąbrówki Wielkopolskiej organizowali podobne protesty.

   Po wybuch II wojny światowej wielu liderów ruchu polskiego za swą działalność zapłaciło represjami i śmiercią w obozach koncentracyjnych, a członków ich rodzin pod przymusem wcielano do wermachtu.

W Kamionnej uczcili pamięć ojców

www.miedzyrzecz.biz/arch   U naszych wielkopolskich sąsiadów pamięć o bohaterskim zrywie ich przodków zawsze była i jest żywa. W tym roku w ramach obchodów 750-lecia Kamionny, zorganizowano inscenizację batalistyczną walk o tą wiś. W pogodny poranek 17 stycznia br.  po mszy św. w intencji Powstania Wielkopolskiego, ponad 40 mieszkańców i miłośników historii ze stowarzyszenia 3. Bastion Grolman z Poznania, odtworzyło walki z przed 92 lat. Zaczęło się od niemieckiego ataku, który w huku karabinowych salwy zdołał wyprzeć ze wsi polską załogę. Od razu przystąpiono do rabunków okolicznych gospodarstw z dobytku i zwierząt. Nagle pojawili się powstańcy i w śmiałym ataku zdołali odbić wieś, zdobywając broń i kilku jeńców, wśród których był niemiecki lotnik ze straconego nieopodal samolotu zwiadowczego.

  Po zakończeniu inscenizacji licznie zgromadzeni widzowie podziękowali uczestnikom, tej żywej lekcji historii, gromkimi brawami. Następnie mieszkańcy oraz przedstawiciele władz i instytucji złożyli kwiaty przed pomnikiem powstańców, gdzie po apelu poległych członkowie stowarzyszenia 3. Bastion Grolman z Poznania oddali honorowe salwy.

 Tekst: Andrzej Chmielewski

   

www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch
www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch
www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch
www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch
www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch
www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch www.miedzyrzecz.biz/arch

   Foto: Andrzej Chmielewski   


 

do góry
 

do góry