Międzyrzecz  jest  historycznym miastem malowniczo położonym w rozwidleniu dwóch   rzek Obry  i  Paklicy.
   Dzięki wielokrotnie przeprowadzanym wykopaliskom archeologicznym dowiadujemy  się , że najstarsze ślady zasiedlenia pochodzą z XI do VI tysiąclecia p.n.e. Świadczą one o przejściowym  pobycie ludzi   na tych   terenach.    Począwszy od V w. następuje intensywne zasiedlanie południowej części kotliny międzyrzeckiej.  Z materiałów datowanych na IX i X wiek wiadomo, że pierwszy gród w Międzyrzeczu wzniesiono w  drugiej połowie IX wieku.
  Był to niewielki obiekt, jego wymiary nie przekraczały   60  na  35 metrów .  Umocnienia grodu trzykrotnie rozbudowywano z zastosowaniem  solidniejszej konstrukcji drewniano - ziemnej  i  poszerzano go kosztem wnętrza  grodu.

Zobacz historyczne foto miasta - klik

   Początkowe  budynki  zagłębione  w  ziemi  zastąpiły  z  czasem  budowle naziemne   wznoszone  na  zrąb  o  boku    długości   4 - 4,5 m.  
Ten  pierwszy  okres  egzystencji  grodu  międzyrzeckiego  zakończył  gwałtowny  pożar,  po  którym   nastąpiła   większa   niwelacja  i  zmiana  rozplanowania  wnętrza oraz rozbudowa umocnień.

  Wiąże się to, najprawdopodobniej, z przejęciem grodu przez państwo wczesnopiastowskie,   o czym może świadczyć  między  innymi  typowo  piastowska,  hakowa  konstrukcja wału. Późniejsza  rozbudowa  umocnień  obronnych  grodu,  wskazuje  na  duże  znaczenie    strategiczne  Międzyrzecza.  

Początkowe  budynki  zagłębione  w  ziemi  zastąpiły  z  czasem  budowle naziemne   wznoszone  na  zrąb  o  boku    długości   4 - 4,5 m.  
   Ten  pierwszy  okres  egzystencji  grodu  międzyrzeckiego  zakończył  gwałtowny  pożar,  po  którym   nastąpiła   większa   niwelacja  i  zmiana  rozplanowania  wnętrza oraz rozbudowa umocnień.
    Wiąże się to, najprawdopodobniej, z przejęciem grodu przez państwo wczesnopiastowskie,   o czym może świadczyć  między  innymi  typowo  piastowska,  hakowa  konstrukcja wału. 
    Późniejsza  rozbudowa  umocnień  obronnych  grodu,  wskazuje  na  duże  znaczenie    strategiczne  Międzyrzecza.  

do góry 

    Początkowe  budynki  zagłębione  w  ziemi  zastąpiły  z  czasem  budowle naziemne   wznoszone  na  zrąb  o  boku    długości   4 - 4,5 m.  
   Ten  pierwszy  okres  egzystencji  grodu  międzyrzeckiego  zakończył  gwałtowny  pożar,  po  którym   nastąpiła   większa   niwelacja  i  zmiana  rozplanowania  wnętrza oraz rozbudowa umocnień.
    Wiąże się to, najprawdopodobniej, z przejęciem grodu przez państwo wczesnopiastowskie,   o czym może świadczyć  między  innymi  typowo  piastowska,  hakowa  konstrukcja wału. 
    Późniejsza  rozbudowa  umocnień  obronnych  grodu,  wskazuje  na  duże  znaczenie    strategiczne  Międzyrzecza.  

Warto podkreślić,  że szerokość wału  przy  podstawie wynosiła ok.  20 metrów.   O  znaczeniu  Międzyrzecza  w  ówczesnym  państwie  piastowskim  świadczy również  ulokowanie  tutaj  opactwa  benedyktyńskiego,  o  którym wzmiankuje Thiemar  w  swej  kronice,  opisując  wydarzenia  z  1005 roku.  Po okresie względnego  spokoju  w  drugiej  połowie  XI  wieku,  gród  zostaje  zniszczony  przez wojska  Bolesława Krzywoustego,    który  w  1094  roku,  po krótkim  oblężeniu ,  przyłącza  Międzyrzecz  ponownie  do ziem  piastowskich.
W 1157 roku  na Międzyrzecz  spada  nowa  klęska,  przemarsz  armii Fryderyka  Barbarossy,  który  krocząc  tradycyjnym  szlakiem  wypraw  niemieckich  do centrum Wielkopolski, niszczy  gród  i  podgrodzie. 
Po tych zniszczeniach gród został po raz kolejny odbudowany, nie odbudowano natomiast podgrodzia.

do góry 
 

W  1248 roku Międzyrzecz posiadał już prawa miejskie,  co  poświadczone  jest  źródłami  pisanymi.  Dokument  z  1259 roku  mówi  o  mieszczanach,   o  wójcie  oraz  kaplicy  miejskiej,  zatem  lokalizacja  musiała  nastąpić już  wcześniej.  
W  drugiej  ćwierci  XIV  wieku,   jak  podaje  kronika  Janka  z  Czarnkowa,   rozpoczęto  w   Międzyrzeczu  budowę  zamku,  a  ukończono  ją  pod  koniec  czwartej  ćwierci  tego  stulecia.  Mury  zamku  posadowiono  wzdłuż  szczytu  wału  grodu,  w  związku  z  czym  starannie  je  ufundamentowano. 
Oparto  je  na  głęboko  wkopanych  w  wał  filarach,  podtrzymujących  na  łukach  oporowych  ławę  fundamentową.  Bramę  i  broniąca ją  basztę  umieszczono  od  strony  wschodniej  na  linii wałów.  Budynek  mieszkalny  znajdował  się  przy  zachodnim  boku  zamku.

do góry 
 

    Zbudowany  przez  Kazimierza  Wielkiego, zamek  międzyrzecki, przetrwał czasy XV wieku spokojnie, aż do roku 1474 kiedy to, jak podają  źródła pisane, oddziały króla  Macieja Korwina, przy udziale poddanych księcia Henryka Kożuchowskiego i głogowian, splądrowały i spaliły miasto oraz w wyniku zdrady zajęły zamek.
   W  1520 roku międzyrzecki zamek został poważnie uszkodzony przez najemne  wojska  niemieckie ciągnące na pomoc Krzyżakom. W  połowie  XVI  następuje  kolejna  duża przebudowa.  Zamek  został  wówczas  przystosowany  do  nowej  techniki  wojennej  z  użyciem  dział.  Umocniony  dwiema  bastejami  artyleryjskimi  od  strony  wschodniej, najłatwiejszej  do  zaatakowania, stał  się  obiektem  trudnym  do  zdobycia  nawet  przy  użyciu  całej  ówczesnej  sztuki  oblężniczej. 
W czasie  wojen  szwedzkich   w  XVII  wieku  ten  renesansowy  zamek  ulega  dewastacji.  Dopiero  w  1691  roku  ówczesny  starosta  międzyrzecki  Piotr  Opaliński  próbuje  go  odbudować, lecz  umiera  w  tym  samym roku  i  następuje  przerwa  w  odbudowie.  Tylko  znajdowane  w  gruzie  ułamki  pięknej  renesansowej  ceramiki  o  różnobarwnym  szkliwie,  jak  również  fragmenty  polewanych  kafli  piecowych  i  ozdobnych  okuć  żelaznych,  świadczą  o  bogactwie  ówczesnego  wystroju  pomieszczeń zamkowych. Zamek w Międzyrzeczu  jest  przykładem  ciągłości osadnictwa  warownego  i  trwałości  usytuowania  w  jednym  miejscu  punktu  obrony,  który  trzykrotnie  był  modernizowany  stosownie  do  zmian  w sposobach  prowadzenia  walki..
  W  latach  1954  -  58  przeprowadzono  metodyczne  badania archeologiczno - architektoniczne,  które  po  raz  pierwszy  dały  możliwość odtworzenia historii  zamku.  
   
  W  dziejach  Międzyrzecza  rok  1458  otwiera  nowy  rozdział, w roku tym Kazimierz Jagielończyk nadał miastu prawa magdeburskie. Dokument ten oraz wyniki prac wykopaliskowych są dowodem na to, iż Międzyrzecz , u schyłku średniowiecza, okrzepł i stał się w pełni rozwiniętym, sprawnie funkcjonującym miastem.
Główną formą działalności wytwórczej było sukiennictwo.  Przez kolejne dziesięciolecia kształtowało ono charakter i wizerunek miasta. Obok sukienników najliczniej reprezentowanymi profesjami były:  krawiectwo, szewstwo, piekarstwo i rzeźnictwo. Lecz mimo to handel związany z sukiennictwem był nadal główną siłą napędzającą rozwój miasta.   Szybki  rozwój trwał do końca XVI wieku. Następne dwa wieki są okresem jego zahamowania. 
  Wiek XVII przynosi ze sobą niezliczoną ilość klęsk. Epidemie chorób, grabieże, najazdy i pożary wyniszczają miasto i dziesiątkują mieszkańców.   Wiek  XVIII to kolejne zniszczenia i krzywdy głównie ze strony stacjonujących  lub przechodzących wojsk polskich, saskich, szwedzkich czy rosyjskich.  Od roku 1793, czyli od
II rozbioru Polski, Międzyrzecz wraz z całą Wielkopolską  zostaje zagarnięty przez Prusaków. Także na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego miasto pozostaje w granicach Prus. Z zaistniałej sytuacji zadowolona była w większości ludność niemiecka, która po zmianach politycznych spodziewała się znacznego rozkwitu gospodarczego. Toteż gdy król pruski Fryderyk Wilhelm II przybył do miasta w październiku 1793 roku, osobiście odebrać hołd od mieszkańców, witano go owacyjnie - tym bardziej, że Międzyrzecz był pierwszym  miastem które odwiedził w nowo zdobytym kraju. Wybudowano specjalną bramę triumfalną przy Bramie Młyńskiej, na której zawieszono orła pruskiego z napisem Królowi-Ojcu! Również Żydzi ozdobili swe domy i okna dywanami,  a także wystawili triumfalną bramę na swojej ulicy.

do góry 

Miasto  w  starej  fotografii

   Międzyrzecz dzięki przyłączeniu do Prus zyskał na znaczeniu, ponieważ stał się stolicą obszernego powiatu o powierzchni  37 mil kwadratowych , do którego należało dwieście dwanaście miejscowości, w tym siedem miast, z których Międzyrzecz zamieszkiwany wówczas przez 3500 mieszkańców był największy.
Mimo tych zmian miasto było nadal zacofane, tylko kilka ulic krył bruk, a jedynie dwanaście domów na dachach miało dachówkę. Reszta kryta była słomą lub gontami. Poza odremontowanym w 1751 roku okazałym ratuszem i kilkoma ocalałymi kościołami , obraz miasta znaczony był pogorzeliskami po spalonych domach oraz innymi śladami tragedii, które tu się rozegrały. 
  9 lipca 1807 roku zwycięski Napoleon po pokonaniu Prus, spełniając częściowo obietnice dane Polakom, powołał do życia Księstwo Warszawskie, co zostało udokumentowane w zawartym z  Prusami  i  Rosją traktacie tylżyckim.  Dla nielicznej ludności polskiej nastały   lepsze  dni.
Pewna liczba Niemców  opuściła granice Księstwa Warszawskiego i przeniosła się do innych miast pruskich. Wówczas, w 1808 roku Międzyrzecz miał 3712 mieszkańców w  tym 781 Żydów i nadal utrzymywał swą wiodącą pozycję w produkcji i handlu suknem. Niestety klęska Napoleona i postanowienia, w 1815 roku , Kongresu Wiedeńskiego zwracają Międzyrzecz pod absolutne rządy królów pruskich.             Zostaje utworzone Królestwo Kongresowe i Wielkie Księstwo Poznańskie Ustrój miasta pozostaje pozornie niezmieniony. Utrzymano polskie nazewnictwo z czasów Księstwa Warszawskiego oraz zachowano dawny magistrat
i burmistrza.  Kolejne lata również nie przynoszą powodów do zadowolenia. Bariery celne na granicy rosyjskiej oraz napływ produktów z bardziej rozwiniętych krajów zachodnich rujnują lokalnych wytwórców, a żywa niegdyś wymiana handlowa niemal zamiera. W latach 1827 i 1828 nawiedziła okolice Międzyrzecza szarańcza, która całkowicie zniszczyła pola uprawne. Na domiar złego, w mieście miały miejsce dwa wielkie pożary.
W drugiej połowie XIX wieku Międzyrzecz przeżywał w ramach państwa pruskiego stagnację, o czym świadczy bardzo słaby przyrost ludności. Przez pół wieku,
od 1828 do 1875 roku, liczba ludności w mieście wzrosła z 4110 do 4676, a zatem tylko 566 osób, czyli o dziesięć osób rocznie. Miasto rozwijało się jedynie jako centrum rozległego powiatu, którego starostowie początkowo nawet nie rezydowali w Międzyrzeczu. Było ono również siedzibą lekarza powiatowego i powiatowego chirurga. Sądownictwo międzyrzeckie rozciągało się także na Buk i Międzychód. Od 1878 roku w mieście zlokalizowano sąd ziemski. Poza tym w mieście przybywało szkół i nauczycieli. W 1885 roku Międzyrzecz połączono linią kolejową ze Zbąszyniem, a miasto zyskało szybkie połączenie z Poznaniem i Berlinem. Światło elektryczne po raz pierwszy zabłysło w mieście w 1899 roku, zastępując niewygodne oświetlenie naftowe. Kolejnym etapem rozwoju były wodociągi. Pierwsze przygotowania do ich budowy miały miejsce w 1911 roku, a potrzeba dostarczania dobrej wody paląca. Miejscowe studnie ani ilościowo , ani jakościowo nie odpowiadały stawianym wymaganiom. Często z powodu złej wody zdarzały się różne epidemie, np. tyfusu. Jednakże wodociąg uruchomiono dopiero w roku 1916.
   Spokojne życie miasta zakłócił wybuch I Wojny Światowej. Miasto zapłaciło za tę wojnę bardzo drogo. Zginęło w niej dwustu czterdziestu pięciu młodych, nie licząc rannych.   
    W  okresie międzywojennym Międzyrzecz, mając wiele wspaniałych jak na owe czasy budynków publicznych, pełnił przez kilka lat rolę stolicy całej prowincji, dopóki w Pile nie zbudowano nowych gmachów administracyjnych. Jedynie pod względem militarnym Międzyrzecz nie utracił swego znaczenia z uwagi na bliskość granicy i ciągły wzrost wrogości wobec Polski.
 Od 1936 roku Niemcy podjęli w okolicach Międzyrzecza budowę pasa fortyfikacji tak zwanego  Frontu Ufortyfikowanego Łuku Odry - Warty.
W roku 1945 roku umocnienia MRU nie odegrały większej roli. Nie obsadzone na czas niemą załogę nadzwyczaj szybko uległy wojskom   I Frontu Białoruskiego. Rosjanie Międzyrzecki Rejon Umocniony kontrolowali do 1953 roku, kiedy to Wojsko Polskie przejęło umocnienia.
Smutną pamiątką po latach wojny pozostał cmentarz żołnierzy, którzy polegli w czasie walk w rejonie Międzyrzecza. Dziś mało kto wie, że w latach 1954 - 51 cmentarz poległych żołnierzy radzieckich znajdował się w mieście, w rejonie ulicy 30 Stycznia [ obecnie parking od   ul. Stoczniowców Gdańskich] .  Później w latach sześćdziesiątych  przeniesiono cmentarz w nowe miejsce, 2 km od miasta.
   Po odejściu wojsk radzieckich, w sierpniu 1945 roku,  ustanowiona została w mieście polska administracja.  Miasto kolejny raz, tym razem w granicach Państwa Polskiego powracał do życia.

 

do góry 

Zobacz historyczne foto miasta - klik

do góry