 |
 |
|
 |
Chlastawa | |
|
 |
| |
Podstawowe wiadomości o miejscowości: |
Chlastawa :
( Chlastawe Rtg., Klastawe), ZG, gmina Zbąszynek, wieś położona
6 km na zachód od Zbąszynka, przy drodze do Babimostu. Miejscowość o
średniowiecznej metryce, wzmiankowana w 1418 roku. |
|
|
|
|

W Chlastawie znajduje się niezwykle cenny zespół kościelny,
obejmujący kościół poewangelicki oraz usytuowaną w pobliżu
bramę-dzwonnicę. Najstarsza wzmianka o szlacheckiej wsi Chlastawa
pochodzi z XV wieku. W XVI wieku istniała tu kaplica katolicka.
Na przełomie XVI i XVII wieku dobra przeszły w ręce Brudzewskich z
Brudzewa, rodziny pochodzenia niemieckiego, która bardzo wcześnie
opowiedziała się za wyznaniem luterańskim.
Zapewne około 1623 roku kaplicę przejęli protestanci. W 1635 roku
budynek ten został zniszczony przez pożar. Istniejący do dziś
kościół – najstarsza zachowana świątynia protestancka w Wielkopolsce
– wzniesiono w 1637 roku z fundacji ówczesnego właściciela wsi Miesitschcka, z pochodzenia Czecha, pełniącego służbę u króla
szwedzkiego Gustawa Adolfa. Budowla należy do tak zwanych kościołów
granicznych, wznoszonych przez protestantów w miejscowościach
przygranicznych. Miały one umożliwiać uczestnictwo w nabożeństwach
prześladowanym współwyznawcom z pobliskiego Śląska. Po zbudowaniu
kościoła aż do końca XVII wieku trwały prace przy jego ozdabianiu i
wyposażaniu. W 1680 roku Jan Ernest Miesitscheck zlecił polichromię
chóru. W 1690 roku po północno-zachodniej
stronie świątyni wzniesiono drewnianą bramę-dzwonnicę. Dwa lata
później do prezbiterium dostawiono niewielką zakrystię. W latach
1907 – 1912 kościół został poddany gruntownej
restauracji i rozbudowie.
Korpus przedłużono o dwa metry w kierunku
zachodnim i połączono z nową wieżą. Od południa dobudowano aneks z
emporą organową. Obecnie nosząca wezwanie Św. Kazimierza świątynia pełni funkcję
kościoła filialnego parafii rzymsko-katolickiej w Zbąszynku.
Kościół w Chlastawie stanowi przykład jednego z piękniejszych
rozwiązań ciesielskich w polskim budownictwie drewnianym. Wzniesiony
został w konstrukcji szachulcowej, wypełnionej gliną. Jego ściany
oszalowano deskami. Jest to świątynia salowa, od wschodu zamknięta
trójbocznie. Po południowej stronie nawy znajduje się kaplica, po
stronie północnej dobudowano przedsionek, ponad którym usytuowana
jest empora kolatorska. Kościół nakryto gontowym dachem. Nad
całością dominuje dostawiona w 1910 roku wieża z izbicą, zwieńczona
strzelistym dachem wzorowanym na śląskim kościele w Krowiarkach.
Wnętrze nakrywa pozorne sklepienie drewniane. Widoczna jest
otwarta konstrukcja dachu, przypominająca kształtem odwróconą łódź, wsparta
na bogato rzeźbionym słupie centralnym z zastrzałami. | |
|
Wnętrze
wypełniają tak charakterystyczne dla kościołów protestanckich empory.
Zarówno sklepienie, jak i empory ozdobione są siedemnastowieczną
polichromią, uzupełnioną podczas konserwacji na początku naszego stulecia.
Wtedy to kościół miał zostać rozebrany z powodu złego stanu technicznego,
jednak parafianie i właściciel wsi, Wojciech Zakrzewski, podjęli się
ratowania zabytku. Na sklepieniu prezbiterium znajduje się scena Sądu
Ostatecznego. Z pierwotnego wyposażenia świątyni zachowała się między innymi
ambona z 1651 roku wykonana przez Krzysztofa Penzeliusza i chrzcielnica, ufundowana w 1663 roku; z pierwszego
ołtarza z 1638 roku, mieszczącego w polu centralnym wizerunek
Chrystusa Zmartwychstałego, zachowało się jedynie zwieńczenie
ozdobione sceną Wniebowstąpienia. Brama – dzwonnica wzniesiona
została na rzucie prostokąta, z przejściem na osi. W górnej
kondygnacji ścian znajdują się ozdobnie wycięte okienka. Całość
nakrywa kopulasty, czterospadowy dach kryty gontem.
W drugiej połowie XVII i XVIII wieku Chlastawa
należała do Bronikowskich, właścicieli Kosieczyna, od XIX wieku do 1939 roku do
Zakrzewskich. Wojciech zastawił liczący 369,40 ha majątek, by
ratować kościół. Jego willa z początku XX wieku usytuowana jest
niedaleko świątyni. Ze zbioru chlastawskiego pochodzą, przechowywane
w muzeum w Międzyrzeczu, portrety trumienne Bronikowskich: Elżbiety
(zmarła w 1696 roku) i jej męża Przecława, właściciela Boryszyna
(zmarł w 1693 roku), Elżbiety Ewy Schliching z domu Lucke (zmarła w
1681 roku), Heleny Małgorzaty Schliting z domu Kalckreuth (zmarła w
1691 roku) oraz (malowany na żelaznej blasze, co jest rzadkością),
ostatnio zidentyfikowany przez Joannę Dziubkową portret żony Jana
Ernesta, Małgorzaty Barbary (zmarła w 1688 roku), zachowała się
tylko blacha inskrypcyjna, podobnie jak w przypadku Elżbiety Lucke
ze Szlichtinngów (zmarła w 1693 roku). Z chlastawskiego zbioru
pochodzi także portret nieznanej szlachcianki i szlachcica (malowany na żelaznej blasze, około lat
1670-1680. |
|
 |
|
| |
|
 |
|
|
 |
| |
Uwaga !!! |
| |
Jeśli dysponujesz ciekawymi tekstami i informacjami na temat wymienionych miejscowości i
chciałbyś te materiały zamieścić na tej stronie, a także posiadasz historyczne i współczesne fotografie ukazujące miejscowości dawniej i dziś - prosimy o kontakt: E-mail:
info@miedzyrzecz.biz | Zamieszczane informacje nie służą celom
marketingowym czy też handlowym Teksty jak i foto można
przesyłać na adres Email, z podaniem źródła i bibliografii oraz kto jest autorem tych opracowań.
Można zaznaczyć również kto jest właścicielem nadesłanych materiałów. |
|
Teksty na stronach zaczerpnięto z opracowania: Krzysztofa Jodłowskiego i Doroty Matyaszczyk
Wielkopolski Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Poznaniu |
| |
 |
 |
|
 |
|