 |
 |
|
 |
|
Stary Dwór |
| |
 |
| |
Podstawowe wiadomości o miejscowości: |
Stary Dwór : (Altenhof, Kgl. Forst.), GW, gmina
Trzciel, wieś położona przy lokalnej drodze z Brujec do
Bukowca, 12 km na południowy wschód od Międzyrzecza.
Miejscowość o średniowiecznej metryce, wzmiankowana w 1460 roku.
W Starym Dworze, wsi należącej do opatów paradyskich, odbył się tajny zjazd
wielkopolskich przywódców konfederacji barskiej. |
|
|
|
|
|
 Stary
Dwór położony jest przy skrzyżowaniu dróg łączących Brójce z
Międzyrzeczem i Gościkowo z Bukowcem, na opadających ku zachodowi
zboczach Wału Bukowieckiego. Jest to lokalne wyniesienie moreny o
wysokości do 134 m n.p.m., położone na północny wschód od miejscowości,
pomiędzy Wyszanowem a Lutolem Suchym. Wieś otoczona jest polami
uprawnymi i leży w urozmaiconym terenie, bogatym w kępy drzew i krzewów.
W otoczeniu osady znajdują się duże obszary leśne, kilka jezior i dwie
niewielkie rzeki.

Wieś powstała prawdopodobnie ok. 1256 r.
jako folwark na gruntach pobliskiego
Wyszanowa, które drogą wykupu i darowizn
przeszło na własność klasztoru cystersów
w pobliskim Paradyżu. Pierwszą świątynię
wzniesiono zapewne na przełomie XIV i XV
wieku, istniejący kościół był
wzmiankowany w 1444 r. w związku z
zatargiem plebana Macieja z klasztorem
cysterskim o łan ziemi. Zakonnicy
pochodzący z Lehnina w Brandenburgii
byli Niemcami i we wszystkich swoich
dobrach osadzali osadników niemieckich.
Łacińska nazwa Starego Dworu –
Antiqua curia sugeruje, że wieś
stanowiła ośrodek administracyjny i
prawdopodobnie rzemieślniczy.
Reces graniczny z lat 1528-1531, regulujący przebieg granicy
pomiędzy
Księstwem
Głogowskim, Brandenburgią i Polską
wymienia wsie Łagowiec i Stary Dwór w
Królestwie Polskim, jako punkt graniczny
wskazano kędzierzawy buk stanowiący
narożnik dóbr Lutola Suchego oraz
Starego Dworu: Cadzyerzawy. Po II rozbiorze Polski cała Wielkopolska została zagarnięta
przez Królestwo Prus. Rząd Prus dążył do
likwidacji własności kościelnej i w 1834
r. nastąpiła kasata klasztoru w
Paradyżu, Stary Dwór podobnie jak inne
dobra cysterskie przejęło państwo
pruskie. Domena wyszanowska w skład,
której wchodził również Stary Dwór, w
1843 r. liczyła 8262 ha (1194 ha –
grunty dworskie; 7068 – grunty włościan).
W połowie XIX w. wieś liczyła 391 mieszkańców, z czego 80% było
katolikami. W tym czasie ludność Starego
Dworu stanowili Niemcy lub
zgermanizowani Polacy.
| | | |
Większość mieszkańców zajmowała się rolnictwem, a tylko
nieliczni rzemiosłem. Życie wsi toczyło się wokół Kościoła, przy którym
działały różne organizacje, bractwa i związki m.in. Bractwo Konsekracyjne
założone w 1908 r. oraz Związek Świętego Franciszka założony w 1920 r.
Schematyzm kościelny z 1928 r. wzmiankuje również Związek Matek i Mariańską
Kongregację dla Młodych Kobiet (od 1920) działające przy parafii
starodworskiej. W Starym Dworze znajdowała się również katolicka szkoła, w
której uczyło się 46 dzieci. W 1939 r. Stary Dwór liczył już 408
mieszkańców, była tu karczma, sklep, świetlica i straż pożarna. We wsi
działał wodociąg i instalacja elektryczna.
W
styczniu 1945 r. miejscowość zajęły oddziały 69 Armii I Frontu
Białoruskiego, dowodzone przez gen. Władimira Kołpaczkę. Na mocy decyzji
zwycięskich mocarstw ludność niemiecka została przesiedlona za Odrę
(czerwiec 1945 r.). Do Starego Dworu zaczęli napływać polscy przesiedleńcy z
Kresów i centralnej Polski. Na
zachód od Starego Dworu w obniżeniu Paklicy i Gniłej Obry rozciąga się
południkowo chroniony obszar Natura 2000 Dolina Leniwej Obry, zgłoszony do
Komisji Europejskiej w 2004 r. Dolinę porastają lasy sosnowe, nad ciekami i
jeziorami występuje grąd i buczyna niżowa. W 1972 r. fragment
wielogatunkowego, podmokłego lasu o charakterze naturalnym objęto szczególną
ochroną, tworząc rezerwat przyrody Czarna Droga.
Najbliższym
zbiornikiem wodnym jest położone ok. 5 km na północny zachód od Starego
Dworu jezioro Wyszanowskie, przez które przepływa rzeka Paklica. Jest to
otoczony lasami i wysokimi brzegami akwen o pow. ok. 36 ha, połączony wąskim
kanałem z sąsiednim jeziorem Bukowieckim. Nad jeziorem Bukowieckim znajduje
się parking PZW.
We
wsi zachował się położony w dziewiętnastowiecznym parku dwór z połowy
XVIII wieku. Jest to budowla murowana, wzniesiona na planie
prostokąta, parterowa, nakryta naczółkowym dachem. W pobliżu znajdują się
budynki gospodarcze o elewacjach licowanych czerwoną cegłą, powstałe u
schyłku XIX wieku. W parku podziwiać można pomnikowe lip. W centrum wsi
wznosi się kościół p.w.Św. Wawrzyńca, zbudowany w latach 1933 - 1935 w
miejscu wcześniejszej świątyni, założonej prawdopodobnie przez
cystersów paradyskich. Na cmentarzu znajduje się neogotycka kaplica i okazały grobowiec z
XIX wieku z doryckim portykiem. Po sekularyzacji klasztoru wszystkie
dobra cystersów przeszły na własność państwa pruskiego.
Królewskie Nadleśnictwo zarządzało w 1884 roku 3898,06 ha lasów.
Współczesny Stary Dwór liczy ok. 360 mieszkańców. Na terenie wsi nie ma
żadnych zakładów produkcyjnych, istnieje jedynie osiem indywidualnych
gospodarstw rolnych, zakład zieleni i kilka małych firm rodzinnych. We wsi
istnieje boisko sportowe, plac zabaw dla dzieci, a w centrum obok kościoła
zagospodarowano plac do organizowania festynów. | |
 |
|
| |
|
 |
|
|
 |
|
|
Uwaga !!! |
| |
Jeśli dysponujesz ciekawymi tekstami i informacjami na temat wymienionych miejscowości i
chciałbyś te materiały zamieścić na tej stronie, a także posiadasz historyczne i współczesne fotografie ukazujące miejscowości dawniej i dziś - prosimy o kontakt: E-mail:
info@miedzyrzecz.biz | Zamieszczane informacje nie służą celom
marketingowym czy też handlowym Teksty jak i foto można
przesyłać na adres Email, z podaniem źródła i bibliografii oraz kto jest autorem tych opracowań.
Można zaznaczyć również kto jest właścicielem nadesłanych materiałów. |
|
Teksty na stronach zaczerpnięto z opracowania: Krzysztofa Jodłowskiego i Doroty Matyaszczyk
Wielkopolski Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Poznaniu.
oraz:M. Tureczek (red.)
Stary Dwór. Kronika ... s. 27-29
M. Tureczek (red.) Stary Dwór.
Kronika ... s. 30-31 |
| |
 |
 |
|
 |
|