 |
 |
|
 |
|
Templewo |
| |
 |
| |
Podstawowe wiadomości o miejscowości: |
Templewo
: (Templov, Tempelwald, Tempel), gmina
Bledzew, wieś położona przy szosie z Międzyrzecza do Sulęcina, 14 km
na zachód od Międzyrzecza. Miejscowość o średniowiecznej metryce,
wzmiankowana w 1251 roku, w 1303 roku należała do templariuszy, a po
1312 roku do joanitów z Łagowa. Leżała na pograniczu Wielkopolski i
Brandenburgii. |
|
|
|
|
W 1251 r. biskup poznański Boguchwał II
potwierdził wieś zakonowi templariuszy, stąd nazwa, którzy działali na tym
terenie od pocz. XIII w. W 1303 r. Wieś osadzona została na prawie
niemieckim, w zamian za zwolnienie z dziesięciny.
Po wojnie Polski z Brandenburgią wieś uległa zniszczeniu i została na
nowo zasiedlona. Od XV w. we wsi występowali dwaj wójtowie lenni, a wieś
podlegała komturowi gruntowemu,
formalnie wieś należała do króla polskiego. W 1565 r. we wsi było 20 zagród.

W 1580 r. wzmiankowany był kościół parafialny, w owym czasie wieś
liczyła 12,5 łanów, na których osadzonych było 16 zagrodników, 6 komorników
i 1 rzemieślnik. W 1704 r. we wsi było 23 pełnych rolników, którzy posiadali
50 włók ziemi.
W 1774 r. wieś składała się z: dwóch wójtów lennych, 19 pełnych
rolników, 12 zagrodników, karczmarz. W 1714 r. wybudowano kościół, który
remontowano i odnawiano w latach 1778-80 oraz 1971 r. Pod koniec XIX w. wieś
liczyła 650 mieszkańców.
Na niewielkim wzniesieniu w centrum wsi wznosi się zbudowany w 1798 roku
klasycystyczny
kościół p.w. Chrystusa Króla. Jest to budowla murowana, jednonawowa, z
węższym prezbiterium oraz transeptem od wschodu.
Elewacje podzielone zostały pilastrami. Po stronie zachodniej wznosi
sie kwadratowa wieża, nadbudowana w drugiej połowie XIX wieku,
zwieńczona wieżyczkowymi sterczynami i ostrosłupowym, strzelistym
hełmem. W Templewie zachował się również klasycystyczny dwór z
około 1800 roku, rozbudowany na przełomie XIX i XX wieku. Budynek
wzniesiony został na rzucie prostokąta. Jego parterową bryłę nakrywa
dach naczółkowy. Późniejsze zmiany zniekształciły pierwotny
charakter dworu.
Pierwotnie wieś o
założeniu owalnicowym (podobnie jak większość sąsiednich
miejscowości
o metryce średniowiecznej), wytyczona po północnej stronie traktu do
Międzyrzecza i w osi drogi do Bledzewa. Należy przypuszczać, że była to
stosunkowo duża wieś, o regularnym rozplanowaniu, z centralnie ulokowanym
kościołem. Na przestrzeni wieków wieś ewoluowała w sposób osiowy, liniowy, z
zachowaniem pierwotnej (owalnicowej) formy przestrzennej, z dominacją dużych
gospodarstw chłopskich.
W końcu XIX w. była to w pełni wykształcona, regularna wieś owalnicowa,
wytyczona na osi NW-SE z jednorodną strukturą osadniczą. Pierzeje długie,
zwarte, łukowo wygięte w części środkowej. W obrębie wsi dominowały duże
zagrody chłopskie, pełnorolne, wielobudynkowe, o czworobocznych układach
zamkniętych (dwie w pierzei zachodniej należały do wójtów). |
| |
|
 Na obrzeżach wsi, szczególnie w
części północnej, ulokowane były zagrody małorolne, 2- lub 3-budynkowe. Pod
koniec XIX w., po północnej stronie wsi wybudowano linię kolejową, która
zamknęła (ograniczyła) od tejstrony układ przestrzenny, stację kolejową
usytuowano po północno-wschodniej stronie wsi. Pojedyncze zagrody usytuowane
były również po południowej stronie układu owalnicowego, przy drodze dojazdowej
do szosy Sulęcin - Międzyrzecz. Pośrodku wsi posadowiony był orientowany,
wieżowy kościół, z przyległym cmentarzem. Wieś posiadała regularny układ sieci
drożnej, z równoległymi - do układu przestrzennego - drogami zagumiennymi.
Templewo to stosunkowo duża wieś sołecka, oddalona ok. 8 km na południe od
Bledzewa. Wszystkie elementy historycznie ukształtowane, owalnicowej formy
przestrzennej pozostały bez zmian, odzwierciedlają kompozycję urbanistyczną z I
poł. XIX w. W sensie historyczno-konserwatorskim jest to jedna z cenniejszych
wsi na terenie gminy Bledzew. Układ przestrzenny o kompozycji zwartej,
ukształtowanej w sposób osiowy (NW-SE), z całościową strukturą osadniczą.
Pierzeje w pełni wykształcone, bez ubytków i wtórnych nawarstwień kubaturowych.
Nawsie wrzecionowate, długie, wielodzielne, z charakterystycznymi elementami
kompozycji placu śródwiejskiego (kościół, szkoła, remiza, sklep, poczta, stawy).
W obrębie wsi
dominują duże, pełnorolne, wielobudynkowe zagrody chłopskie, o
zróżnicowanych kompozycjach, przy dużym nasyceniu obiektami o wartościach
kulturowych, a nawet zabytkowych. Najstarsze formy zagród mają układy blokowe
(tzn. budynek mieszkalny i inwentarski pod jednym dachem, ze stodołami ze strony
polnej - nr 13, 41) lub wolnostojącymi chałupami, lokowanymi na froncie parceli
szczytem do drogi. Młodsze zagrody (większość) posiadają układy czworoboczne,
zamknięte, z chałupą lokowaną kalenicowo na froncie parceli. Budynki mieszkalne
wzniesione zostały w okresie poł. XIX w. l. 10-te XX w., murowane (kilka chałup
ryglowych - nr 10, 41, 42, 47, 53), głównie 5 i 7-osiowe, nakryte dachami
2-spadowymi (z częściowo zachowaną stolarką i detalem architektonicznym).
Budynki inwentarskie lokowane po bokach podwórza, murowane, ceglane,
wielofunkcyjne, wzniesione w okresie 4 ćw. XIX w. - pocz. XX w., niektóre
budynki z detalem architektonicznym. Stodoły usytuowane w głębi parceli, od
strony polnej, jedno- lub dwuklepiskowe, w większości szachulcowe lub
odeskowane. W północnej części wsi, przy drodze do stacji kolejowej, ulokowanych
jest kilka nierolniczych zagród z kon. XIX w.
W południowej części wsi, po zachodniej stronie drogi ulokowane są trzy,
współczesne popegeerowskie bloki. Kościół parafialny p.w. św. Chrystusa Króla
ulokowany jest pośrodku wsi, w obrębie nawsia, na wyraźnym wzniesieniu terenu.
Jest to kościół murowany, wieżowy, wzniesiony w pocz. XVIII w. i przebudowany w
kon. XVIII w. i kon. XIX w., o klasycyzującej formie architektonicznej. Działka
kościelna wygrodzona murem kamienno - ceglanym, z dwiema bramami, obsadzona
lipami, brak śladów pierwotnego cmentarza, za wyjątkiem płyty nagrobnej z 1872
r. Drugi cmentarz zlokalizowany jest w południowo-zachodniej części wsi, przy
rozwidleniu dróg. Cmentarz założony na pocz. XX w., pierwotnie ewangelicki,
obecnie komunalny, rzymsko-katolicki. Nekropolia o regularnym rozplanowaniu, z
układem dwukwaterowym, z aleją i szpalerowym zadrzewieniem (lipy, klony, brzozy,
świerki), pierwotne nagrobki i mogiły usunięte. Stacja kolejowa stanowi
jednorodny zespół architektoniczny z kon. XIX w., złożony z ceglanym lub
ryglowych budynków o wartościach kulturowych. Układ sieci drożnej o pierwotnym
przebiegu. Główna droga wiejska o nawierzchni asfaltowej, droga okalająca nawsie
- brukowana, reszta dróg (w tym zagumienne) o nawierzchni gruntowej. Droga
okalająca nawsie bez przelotu na wysokości kościoła, gdzie działka kościelna
łączy się od wschodu ze sąsiednią zagrodą nr 24 (być może była to pierwotna
plebania). Główna droga wiejska regularnie obsadzona lipami i kasztanowcami.
W latach 1967-1970
Armia Radziecka wybudowała w rejonie Templewa niedaleko Trzemeszna
Lubuskiego - "Obiekt 3003".
Były
to magazyny broni jądrowej. Podobne obiekty znajdowały się również w
Brzeźnicy-Kolonii
koło Jastrowia - "Obiekt 3002" oraz Podborsku niedaleko Białogardu - "Obiekt
3001".
Do budowy pomieszczeń użyto żelazobetonu. W połowie lat 80. w magazynach
tych znajdowało się 178 ładunków jądrowych (po około 60 w każdym), w tym 14
głowic o mocy 500 kiloton (bomba zrzucona na Hiroszimę miała 15 kiloton), 35 o
mocy 200, 83 o mocy 10, a ponadto 2 bomby lotnicze o mocy 200 kiloton, 24 o mocy
15 i 10 o mocy 0,5 kilotony.
Obiekty wojskowe były twierdzami chronionymi przez specnaz - osławione
jednostki specjalne sowieckiego wywiadu
wojskowego.
Zamaskowane były tak, że wyglądały na zdjęciach satelitarnych jak pagórki
porośnięte lasem. Każdy mógł pomieścić 120 żołnierzy oraz 60 oficerów i
techników. Całość była otoczona potrójnym drutem
kolczastym podłączonym do wysokiego napięcia. Drogi asfaltowe i betonowe
przykrywała z góry siatka maskująca. Do dziś zachowały się podtrzymujące je
resztki metalowych pierścieni.
"Broniło ich kilkanaście lekkich schronów z bronią maszynową
i mur ze strzelnicami" - opowiada historyk Janusz Molke, badacz zajmujący się
fortyfikacjami wojennymi. Molke był w Templewie w latach 90., ale nie wiedział
wtedy, do czego służyły bunkry.
Wnętrza magazynów z bronią nuklearną strzegły cztery pary stalowych drzwi
o grubości pół metra, otwierane były za pomocą mechanizmu hydraulicznego i
silników. Do budowy pomieszczeń użyto żelazobetonu. Wszystkie sale wyposażone
były w mierniki promieniowania, tzw. liczniki Geigera.
|
|
| |
 |
|
|
|
|
 |
|
|
 |
|
|
Uwaga !!! |
|
|
Jeśli dysponujesz ciekawymi tekstami i informacjami na temat wymienionych miejscowości i
chciałbyś te materiały zamieścić na tej stronie, a także posiadasz historyczne i współczesne fotografie ukazujące miejscowości dawniej i dziś - prosimy o kontakt: E-mail:
info@miedzyrzecz.biz |
Zamieszczane informacje nie służą celom
marketingowym czy też handlowym Teksty jak i foto można
przesyłać na adres Email, z podaniem źródła i bibliografii oraz kto jest autorem tych opracowań.
Można zaznaczyć również kto jest właścicielem nadesłanych materiałów. |
|
Teksty na stronach zaczerpnięto z opracowania: Krzysztofa Jodłowskiego i Doroty Matyaszczyk
Wielkopolski Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Poznaniu |
| |
 |
 |
|
 |
|